سرزمین ایران از دیدگاه بوم شناختی, منطقه ای خشک و کم باران با دو سیمای عمده بیابانی و کوهستانی است. این دوگانگی ناشی از موقعیت جغرافی آن است. بدین سان که از یک سو به زنجیره کوهستانی آسیا وابسته است و از سوی دیگر تحت تاثیر کمربند نیمه حاره ای شمال آفریقا قرار دارد. کوهستان گنو, یکی از جالب ترین نمونه های معرف رشته کوه های زاگرس بشمار می آید. این کوهستان در جنوب شرقی رشته کوه زاگرس واقع شده است از سویی با اثر تعدیل کننده خود در برخورد با دشت های گرم جنوب, و از سوی دیگر با موقعیت استثنایی گذرگاهی و بینابینی خود که در مرز تحول دو منطقه رویشی قرار دارد, مجموعه ای از کارکرد های اکولوژیک و ارزش های بی نظیر اکوسیستم های کوهستانی را به نمایش می گذارد. بدین سان انتخاب و  حفاظت کوهستان گنو در مجموعه شبکه مناطق تحت حفاظت, نیاز به توجیه زیادی ندارد, چرا که درک و وجوه تمایز و خصوصیات چشمگیر و برجسته آن, چندان دشوار نیست و هر کسی به سادگی میتواند آنرا درک و لمس نماید. هر یک از مناطق حفاظت شده, با هر عنوانی که باشد, به منزله نمودی از این تنوع وسیع در عرصه آی و خاک هر سرزمینی هستند کا با سیما و منظره متفاوت, رویشگاه ها و زیستگاه های مختلف را با گوناگونی و تراکم متفاوتی از حیات وحش در خود جای داده اند. ایجاد منطقه حفاظت شده در شبکه ای که بتواند آینه تمام عیاری از تنوع بوم شناختی کشور باشد, تلاش آگاهانه ای است برای حفظ آخرین بازمانده های تنوع زیستی که در برابر روند نا بخردانه تخریب طبیعت, جان به در برده اند. توسعه بیرویه فعالیت های اقتصادی انسان, افزایش جمعیت و اتکاء بلاواسطه قشر کثیری از مردم به بهره برداری از طبیعت, روز به روز محدودیت ها و تنگنا های بیشتری برای بقای طبیعت و منابع زنده بوجود می آورد. در میان عوامل متعددی که نابودی این مناطق را فراهم می کنند. تخریب و تبدیل رویشگاه ها و زیستگاه ها بعنوان فرایند اصلی به شمار می آید. این تخریب به طور عمده ناشی از بهره برداری غیر عقلایی از محیط های طبیعی است. منطقه حفاظت شده گنو نیز نمونه ای منحصر از این نوع مناطق برگزیده است. در این شناسنامه مصور تلاش شده است عمده ترین ویژگی ها, ارزش ها و عناصر زیستی منطقه حفاظت شده گنو در چهارچوب اهداف ترویجی و پژوهشی ارائه می شود.

نام و تاریخچه حفاظت:

منطقه حفاظت شده گنو نام خود را از کوه گنو که در داخل منطقه واقع شده, برگرفته است. کوه گنو یکی از سه کوه مرتفع و و شناخته شده شهرستان بندرعباس است و بعد از کوه فارغان, دومین کوه بلند این شهرستان است. بلندی کوه گنو 2347 متر بالاتر از سطح دریا است و در شمال غربی شهر بندرعباس قرار دارد. منطقه حفاظت شده گنو بیست و پنج سال پیش یعنی در سال 1351 مورد توجه قرار گرفت. علت توجه به این منطقه حضور اجتماعات گیاهی کوهزی منطقه ایرتانو ـ تورانی گستره خلیج و عمانب بوده است. کمربند ارتفاعات این کوهستان و آرایش های گیاهی آن که از دشت تا قلعه کوهستان, مجموعه ای از گیاهان دو مجموعه رویشی را در خود جای داده بود بقدری چشمگیر بود که هرگونه تردیدی را در گزینش آن از بین می برد. این ویژگی ها تا آن حد برجسته بود که کمبود تنوع و تراکم حیات وحش آنرا که در آن زمان محور عمده حفاظت بشمار می آمد تحت الشعاع قرار داد. به همین دلیل به محض انتخاب در تاریخ 16/1/1351 بر طبق مصوبه شماره 38 شورای عالی محیط زیست, با عنوان منطقه حفاظت شده رسما آگهی گردید. حفاظت این منطقه سبب ارتقاء ارزش ها و غنای منطقه گردید و به همین دلیل در تاریخ 21/5/1354 بر اساس ارزش های به عمل آمده شایسته احراز عنوان پارک ملی تشخیص داده شد و بر طبق مصوبه شماره 63 شورای عالی به پارک ملی گنو تغییر عنوان داد. این منطقه به دلیل شایستگی های خود بلافاصله به عنوان ذخیره گاه زیست کره در برنامه انسان و کره مسکون mab یونسکو پذیرفته شد کوهستان گنو تا سال 1361 با وجود عدم رعایت ضوابط و قوانین حاکم بر پارک های ملی, عنوان پارک ملی را حفظ کرد ولی در  همین سال برای رفع تعارض های موجود در منطقه و توجیه حقوقی شیوخ مدیریت آن, عنوان پارک ملی آن حذف و با کاهش وسعت آن مجددا در تاریخ 12/6/1361 بر طبق مصوبه شماره 95 تحت عنوان منطقه حفاظت شده آگهی گردید و تاکنون با همین عنوان, تحت مدیریت قرار دارد.

موقعیت جغرافیایی:

منطقه حفاظت شده گنو از نظر مکانی در شمال غربی بندر عباس قرار گرفته و جاده اصلی بندرعباس به سیرجان از شرق و جاده اصلی بندرعباس به لنگه از جنوب ان می گذرد. از نظر موقعیت جغرافیایی منطقه حفاظت شده گنو در فاصله 27,29ـ 27,18 عرض شمالی و 54,18ـ 55 ,56 طول شرقی قرار گرفته است. منطقه حفاظت شده گنو متشکل از پیکره کوهستانی است که در گستره ای از دشت ها و تپه های ماهور های باز قرار گرفته است. نوسانات ارتفاعی آن به دلیل وجود کوه های فرعی بسیار زیاد است. بعلاوه از دشت ها تا قله کوه گنو دامنه تغییرات ارتفاعی از سطح دریا بین 50 الی 2347 متر متفاوت می باشد. در پاره ای از موارد, دامنه تغییرات ارتفاع, عامل مهمی در شکل گیری شرایط نا همسان بیوفیزیکی می باشد و گنو در این میدان نمونه وار است. منطقه حفاظت شده گنو نیز بر اساس چنین معیاری که نشات گرفته از مقیاس های پیشنهادی دیاموند در تاکید بر ارجحیت انتخاب مناطق بزرگ و منسجم به جای مناطق کوچک و متفرق است, در سال 1351 با مساحتی بالغ بر 82400 هکتار, تا حد ممکن بزرگ و یکپارچه انتخاب شده بود. این وسعت ارزش های بوم شناختی دشت, کوهپایه و کوهستان را تواماً در بر می گرفت. از سال 1357 به بعد به دلیل فقدان حمایت از موجودیت منطقه در برابر گسترش تعرض های مردم و تغییر کاربری های اراضی, وسعت منطقه کاهش یافت. در حال حاضر وسعت منطقه حفاظت شده گنو 27500 هکتار است و به طور عمده پیکره کوهستانی آنرا در بر می گیرد.

حد و حدود قانونی منطقه حفاظت شده:محدودیت اولیه منطقه حفاظت شده کنو به نحوی انتخاب شده بود که تمام ارزش های منطقه را تحت پوشش قرار داده و علل انتخاب را کاملا معنی دار ساخته بود. در ابن انتخاب موارد زیر بخوبی در نظر گرفته شده بود:

1ـ مرز های روشن و مطمئنی داشته باشد.2ـ تحدید حدود منطقه با عوارض طبیعی صورت گیرد.3ـ حتی الامکان مستثنیات کمتری را پوشش می دهد.4ـ تمامی اجتماعات گیاهی را در کمربند های ارتفاعی در برگیرد.5ـ یکپارچگی رویشگاه های دشتی و کوهستانی را حفظ کند.در حال حاظر مرز های قانونی منطقه حفاظت شده گنو محدوده فوق را در بر می گیرد:از شمال به رودخانه تنگ باغ , بندر آگاه, چی منگان , رودخانه گردگنو , اراضی سلطان شاه و رودخانه سدگز ـ از شرق به جاده اصلی بندرعباس / سیرجان ـ از جنوب به جاده بندرعباس/ بندر لنگه از محل پمپ بنزین تا پل رودخانه کل ـ از غرب به رودخانه کل.

وضعیت طبیعی:

منطقه حفاظت شده گنو از یک رشته کوه اصلی بنام کوه گنو که بر دشت خلیج فارس تسلطی چشمگیر دارد تشکیل یافته است. پیرامون این کوه را در ضلع شرقی و جنوبی آن اغلب اراضی کم شیب و دشتی و در بخش های شمالی و غربی تپه های ماهور های کم ارتفاع فرا گرفته اند. رشته کوه گنو و کوه های فرعی آن اغلب در جهت شرقی ـ غربی کشیده شده اند. کوه ها دارای دامنه های بلند و بسیار پر شیب هستند. کوهستان گنو با ابعاد معادل 34 کیلومتر مربع طول و 5 تا 15 کیلومتر عرض, مساحتی بالغ بر 350 کیلومتر مربع را در بر می گیرد. مناطق حفظ شده, بخش اعظم این کوه را در خود جای داده است. بلندی این کوه را از حاشیه به سمت مرکز از ارتفاع 500 متر بالاتر از سطح دریا شروع شده و به تدریج رو به افزایش می گذارند. کوه ها کمتر دارای دامنه های ملایم بوده و اغلب دارای بریدگی های پر شیب, دیواره های عمودی, پرتگاه ها و دره های عمیق هستند. این نوع پستی و بلندی امکان به وجود آمدن میکروکلیمای محلی را در سطح منطقه گسترش داده و در شکل گیری برخی از رویش های ویژه, تشدید سر سبزی و تنوع رویشگاه های گیاهی موثر واقع می شوند.     

آب و هوا

از نظر تقسیمات اقلیمی منطقه حفاظت شده گنو در اقلیم بیابانی شدید قرار گرفته است. میزان بارندگی سالانه آن از کمتر از 10 میلی متر تا 150 میلی متر متغیر است. هر چند در برخی از سالهای پرآبی میزان بارندگی سالیانه حتی تا حدود 400 میلی لیتر می رسد. اغلب بارندگی ها در فصل زمستان صورت می گیرد و معمولا مجموع بارندگی در فصل زمستان صورت می گیرد و معمولا مجموع بارندگب دو فصل پاییز و بهار از نص بارندگی فصل زمستان کمتر است. متوسط بارندگی سالیانه گنو بین 80 تا 120 میلی لیتر می باشد. بخشی از بارندگی زمستانه در ارتفاعات بالای 2000 متر بصورت برف ریزش می کند ولی از پایداری بسیار کمی برخوردار است. دمای سالیانه منطقه بطور متوسط 8/26 درجه سانتیگراد و میانگین حداکثر دما 32 درجه و متوسط حداقل 5/21 درجه سانتیگراد است. حداکثر مطلق دما در ارتفاعات پایین 43 درجه سانتیگراد و حداقل مطلق آن در بلندی ها 7 درجه سانتیگراد برآورد شده است. سردترین ماه سال دیماه و گرمترین آن تیر ماه است. رطوبت نسبی گستره دشت خلیج حداقل 19 و حداکثر 100 درصد است. بطور کلی منطقه دارای فصل خشکی طولانی تری است. بلعت کمبود و حتی فقدان ایستگاه های هواشناسی در منطقه و بویژه در ارتفاعات مختلف, آمار و اطلاعات اقلیمی موجود نمی تواند بیانگر وضعیت آب و هوایی طبقات ارتفاعات گنو باشد ولی مسلما این کوهستان در برخورد با شرایط اقلیمی جلگه خلیج فارس با اثرات تعدیل کننده خود تاثیر بسزایی بر جای می گذارد. بطور معمول دما بر حسب ارتفاع از 5/0 تا 1 درجه سانتیگراد به ازاء هر 100 متر ارتفاع تغییر می یابد و چنانچه تغییرات دما بر حسب ارتفاع را در کوه گنو در هر 100 متر بطور متوسط 6/0 درجه سانتیگراد را در نظر بگیریم در زمانی که در دشت معادل 40 درجه سانتیگراد باشد در ارتفاع 2300 متری گنو معادل 26 درجه سانتیگراد یعنب با 14 درجه کاهش مواجه خواهد بود. این کارکرد اقلیمی نه تنها از نظر تنوع اکوسیستمی بلکه از نظر فراهم آوردن شرایط مناسب تفرجگاهی نیز موقعیت استثنایی برای آن فراهم می کند که از نظر مطلوبیت قابل قیاس با هیچ یک از اکوسیستن های کوهستانی در سایر منلطق کشور نیست. بعلاوه میکروکلیمای محلی به دلیل وجود دره ها و بریدگی های عمیق کوه ها و همچنین وجود پوشش گیاهی کو و بیش متراکم در برخی از نقاط اختلاف دمای ارتفاعی بیشتری نشان داده و از مرز 15 درجه می گذرد.

منابع آبی

وجود منابع آبی در داخل این منطقه یکی از عوامل اصلی شکل گیری روستا ها و نو آبادی ها بوده است. چشمه های کهنوج , تنگ باغ , بن چشمه برای موجودیت روستا های هم نام خود نقش حیاتی دارند. از دیگر چشمه های منطقه می توان از دربهو , درباغ , اومادمولا در بخش جنوبی: دهنه تنگو , بندرآگاه , قدمگاه در بخش شمالی: تیکو , هورمودر , درگز در بخش جنوبی و چشت تنگ , بن چشمه و کهنوج در بخش مرکزی و بالاخره انارون , گیشو و دزک را در بخش شرقی نام برد. بعلاوه کوهستان گنو آبخیز بسیاری از جریان های آبی است که بسیاری از آنها در خارج از منطقه بشکل رودخانه ظاهر شده یا رودخانه های دیگر را تغذیه می کند. رودخانه پشم , دورسادان و کمتواری از آبخیز های شمال و شمال غربی سرچشمه گرفته و در نهایت به رودخانه گردگنو متصول می شوند. رودخانه کلمو از آبخیز های شمال غربی سرچشمه گرفته و با تمایل به سمت غرب رودخانه سلکون و تیکو وارد شده و به طرف جنوب جاری می شود. آبریز های شمال شرقی نیز به رودخانه خور می ریزند. آبریز های جنوب شرقی نیز وارد رودخانه هورمودر می شوند. شمال و غرب منطقه حفاظت شده به ترتیب به وسیله رودخانه های تنگ باغ , گردگنو و کل محصور شده اند.

کانون های زیستی پیرامون منطقه حفاظت شده گنو

برخی از روستا های پیرامون گنو سابقه دیرپایی دارند و امروزه با افزایش جمعیت و سطوح زیر کشت به دهستان های فعالی تبدیل شده اند. دهستان فین , تازیان , سیاهو و ایسین از آن جمله اند. این کانون ها به ترتیب در شمال غربی , شمال شرقی و جنوب کوهستان گنو واقع شده اند. امروزه روستاهای قلات بالا, کنارو , تازیان , بنوبند و درگیر در دامنه جنوبی: روستا های تیهلو , دزکه , آبگرم و چاهو در دامنه شرقی: روستای بندرآگاه , تنگ باغ , کمنگاه و هورمودر در دامنه شمالی گنو واقع اند.

راه های دسترسی

منطقه حفاظت شده گنو از سمت شرق و جنوب از طریق دو جاده اصلی بندرعباس به سیرجان و بندرعباس به بندر لنگه قابل دسترسی است. جاده اصلی دسترسی آن به تمام کمریند های ارتفاعی از طریق جاده استفالته و کوهستانی ایستگاه تلوزیونی به طول 35 کیلومتر انجام می گیرد. جاده فرعی خاکی و نیمه تمامی نیز از جاده اصلی یه سمت کهنوج در حال احداث بوده که در حال حاضر ادامه آن متوقف شده است. مسیر اصلی دسترسی به قله کوه گنو از راه مالرو کوهستانی دزک به بندرآگاه می باشد. یال های غربی دارای شیب های ملایم تری هستند و امکان دسترسی پیاده به قله کوه را فراهم می سازند.

پوشش های گیاهی و رستنیها

فلور کوه گنو متجاوز از 360 گونه از گیاهان آوندی است که معدودی از آنها را سرخس و بازدانگان و قسمت عمده آن را گیاهان گلدار تشکیل می دهند. همانگونه که معمول مناطق خشک و بیابانب است. دو گروه بوته های چوبی و درخچه ها و گیاهان کوتاه عمر یکساله از بیشترین تنوع برخوردارند. گیاهان یکساله کوتاه عمر , قادرند به سرعت رشد نموده و در طی دوره کوتاهی مرطوب و بارانی , چرخه حیاتی خود را کامل نمایند و معمولا دوره ـ طولانی خشک را بصورت دانه سپری می کنند. درخچه ها و بوته های چوبی نیز قادرند با ایجاد  شبکه ریشه ای وسیع و عمیق از رطوبت اعماق خاک استفاده نموده و دوره طولانی خشکی را تحمل نمایند. از نظر جفرافیای گیاهی , فلور کوه گنو متعلق به دو پهنه ر.ویشی صحارا سندی و ایرانو تورانی است هر چند گاهی اوقاط یک یا چند عنصر از سایر پهنه های گیاهی در بین گیاهان گنو یافت می شوند. بلعت موقعیت بینابینی کوه گنو در بین دو پهنه اصلی یاد شده و به دلیل تغییرات ارتفاعی سریع از سطح دریا که تا بیش از 2300 متر می رسد و ایجاد میکروکلیماهای متفاوت در جهات جغرافیایی , دره ها و شیب ها , این منطقه از نظر جغرافیای گیاهی با ویژگی ها و تنوع چشمگیری مواجه شده است. مطالعه جوامع و تشکیلات گیاهی کوه گنو نیاز به پروهش های بیشتری دارد ولی تجمع عناصر متعلق به مناطق و پهنه های جغرافیایی گیاهی دور و نزدیک و حضور این عناصر در یک محدوده نه چندان وسیع , حاکی از ویژگی های منحصر به فرد این کوهستان در برخورد با شرایط زیست اقلیمی و زیست جغرافیایی خاص آن است و به جرأت می توان گفت که کوه گنو از این نظر تنها منطقه شناخته شده ایران است. گشسترش گیاهان کوه گنو در داخل محدوده آن نیز از ترتیب و ویژگی خاصی برخوردار است. این ترتیب عمدتا تابعی از تغییرات ارتفاعی و میکروکلیماهای ناشی از آن است و طبقات رویشی آن بویژه در شیب های جنوبی کوه گنو بخوبی قابل رویت و تفکیک است. در یک نگاه , به سهولت سه طبقه متمایز رویشی با حضور آکاسیا و پرخ در دامنه ها ؛ بادام کوهی در ارتفاعات میانی , و ارس در قلل و ارتفاعات فوقانی , قابل تشخیص اند که خود تشکیل زیر مجموعه هایی نیز داده اند. درختان و درخچه های زیتون , بادان کوهی , بنه و خنجک , همراه بوته های چوبی مانند گون گاوی , انواع پیچک های بوته ای و شمار زیادی از گیاهان نیمه چوبی و علفی دیگر در ارتفاعات میانی رشد می کنند و گاه بیشه های انبوهی بوجود می آورند. بادام کوهی غالبا با همراهی گون گاوی بیشترین وسعت ارتفاعات میانی و شیب ها و دره ها را به خود اختصاص داده و در برخی از مناطق رویش انبوهی را بوجود آورده است. درختان بادان و ندابو و کیکم همراه با درخچه های شیر خشک و بوته های زیبای پامچال صخره ای و شماری دیگر از گیاهان چوبی و بوته ای کوچک و بزرگ در ارتفاعات , درختان ارس را همراهی می کنند. بادام ندلبو خاص نواحی جنوبی ایران بوده و بیشترین پراکندگی را در کوه گنو دارد. این گونه انحصاری در اوایل بهار با شکوفه های صورتی و گل رنگ خود جلوه خاصی به بلندی های گنو می بخشد. گروهی از گیاهان کوه گنو بعنوان گیاهان دارویی و معطره مورد استفاده ساکنین روستا ها و بومیان منطقه قرار می گیرند. گلپوره , پونه مظفریان , زیره , کاسیا , بومادران و مهر خوش از جمله گیاهان دارویی شناخته شده این منطقه هستند.

تنوع جانوران بی مهره

فون منطقه حفاظت شده گنو بویژه از جهت بی مهرگان مورد مطالعه کامل قرار نگرفته است و گزارشات عامی موجود حاکی از نمونه برداری گا بگاه و موردی از این منطقه است. هر چند بی مهرگان نظیر حلزون های آبزی و خشکزی و برخی از کرم ها , بویژه در اطراف چشمه های منطقه حفاظت شده یافته می شوند ولی بی شک قسمت اعظم بی مهرگان منطقه را بند پایان و خصوصا حشرات تشکیل می دهند. در میان بند پایان گونه های چندی از شبه عقرب ها از کوه گنو شناسایی و معرفی شده اند. علاوه بر دو گروه فوق تعدادی رطیل و عنکبوتیان در منطقه حفاظت شده یافته می شوند که تعیین گونه های آن ها نیاز به مطالعات گسترده تر و تخصصی تری دارد. این گروه از بی مهرگان که اغلب در اذهان عامه بعنوان موجودات موذی جای گرفته اند , نقش عمده ای در کتنرل و تعادل جمعیت حشرات بازی می کنند و امروزه به دلیل مصرف روز افزون سموم شیمیایی , در زمره گونه های کم شونده و آسیب پذیر قرار گرفته اند. پروانه های روز پرواز در بین گروه های مختلف حشرات از نقش بارزتری برخوردارند و بلعت زیبایی بالهایشان توجه همگان را بیشتر بخود جلب می کنند. تعدادی از پروانه های روزپرک منطقه حفاظث شده گنو شناسایی و معرفی شده اند.

تنوع جانوران مهره دار

فون مهره دارا منطقه حفاظت شده گنو شامل ماهیان , دوزیستان , خزندگان , چرندگان و پستانداران است.

ماهی ها: ماهی افاینوس گینوئس تنها ماهی آبهای داخل منطقه حفاظت شده محسوب می شود و در جهان منحصر به آبگرم گنو است. از این رو بعنوان گونه انحصاری منطقه محسوب شده و بلعت محدود بودن زیستگاه ویژه آن که تقریبا بلافاصله پس از جاری شدن آبچشمه های آبگرم گنو تا اندکب پس از آسیاب های آبی است , بسیار آسیب پذیر است و هر گونه آلودگی با تخریب ممکن است به نابودی و انقراض آن بینجامد.

دوزیستان: دوزیستان منطقه حفاظت شده گنو را حدود 5 گونه از وزغ ها و قورباغه ها تشکیل می دهند که عمدتا در آبهای راکد اطراف رودخانه و چشمه های منطقه یافته می شوند. قورباغه ها و وزغ ها عموما از حشرات و بی مهرگان کوچک تغذیه می کنند. دوزیستان منطقه حفاظت شده گنو عبارتند از : وزغ بلوچی , وزغ بی گوش معمولی , وزغ سبز کرمانی , قورباغه مردابی بلوچی , قورباغه مردابی.

خزندگان: خزندگان منطقه حفاظت شده گنو نسبت به دوزیستان از تنوع بیشتری برخوردارند و به دو گروه مارمولک ها و مار ها تعلق دارند. تمامی آنها از بی مهرگانی نظیر حشرات تغذیه می کنند ولی مار ها علاوه بر بندپایان از تخم و جوجه پرندگان و یا جوندگان کوچک و گاه از دوزیستان و مارمولک ها نیز تغذیه می کنند. خزندگان با شرایط خشکی تطابق بیشتری یافته اند و لذا در ترکیب فونتیک و اکولوژیک مناطق خشک و کم باران سهم بسزایی دارند. بسیاری از خزندگان اعم از مارمولک ها و مار ها , خور طعمه جانوران بزرگتر و از جمله پرندگانی نظیر عقاب ها , شاهین ها , جغد ها و سنگ چشم ها می شوند و به همین دلیل ضمن ایجاد تعادل بین جمعیت موجودات کوچکتر , در تشکیل شبکه غذایی اکوسیستم ها نیز نقش ویژه ای ایفا می کنند.

پرندگان: پرندگان منطقه حفاظت شده گنو اساسا از پرندگان درخت زی و بوته زی تشکیل شده اند و معمولا جزو سبک بالان محسوب می شوند ولی در عین حال تعدادی از پرندگان شکارگر مانند هما و دلیجه و پرندگان قابل شکار خشک زی نظیر کبک و تیهو در بین مجموعه پرندگان کوه گنو دیده می شوند. امروزه با کاهش وسعت منطقه و کم شدن مناطق دشتی آن پرندگان نظیر جیرفتی , دراج , هوبره , کوکر و ... که سابقا در منطقه گزارش شده بودند دیگر یافته نمی شوند و این خود دلیلی بر این مدعاست که کاسته شدن وسعت موجب از دست رفتن تنوع زیستگاهی و از بین رفتن گونه های تحت حفاظت و مدیریت در یک منطقه می گردد. از بین پرندگان شکارگر در منطقه حفاظت شده , هما و دال سیاه سابقا فراوان و زادآوری می کرده اند ولی امروزه به ندرت در این منطقه دیده می شوند. کبک و تیهو دو پرنده از گروه ماکیان هستند که به طور دایمی در تمام کوهستان گنو سکونت دارند و دانه خور هستند.سنگ چشم ها اغلب در مناطق درخت زار و بوته زار زندگی می کنند و اغلب از حشرات بزرگ نظیر ملخ ها و خزندگان خوچک مانند مارمولک ها تغذیه می کنند. آنها معمولا صید خود را به خار های بوته ها و درختان میخکوب می کنند. سایر پرندگان سبک بال منطقه حفاظت شده از خانواده های لیکو , کمرکلی , شهد خور , گنجیشک , سهره و زردپره هستند که عمدتا از حشرات و دانه گیاهان تغذیه می کنند ولی شهدخور که پرنده و بسیار زیبایی است از شهد گل ها نیز تغذیه می کنند.

پستانداران : پستانداران منطقه حفاظت شده گنو گرچه از گونه های استثنایی محسوب نمی شوند و عموما در سایر گستره های طبیعی نیز یافته می شوند اما از تنوع قابل توجهی برخوردارند. در گذشته نه چندان دور دشت های بوته زاری منطقه زیستگاه گونه همایت شده جبیر بوده و جمعیت قابل ملاحظه ای از این گونه در خطر تهدید در گله های متعدد در آن پراکنده بودند اما گسترش روستا ها و تغییر و تبدیل اراضی در رو دهه اخیر هیچگونه تضمینی برای بقاء این گونه باقی نگذاشته است. تپه ها و ارتفاعات قابل دسترسی منطقه حفاظت شده گنو و پستی و بلندی های پیرامون آن زیستگاه مناسب برای قوچ و میش  بوده و آثار گله های بزرگ این گونه هنوز از خطر ها محو نشده است. اما گنو بعنوان زیستگاه قوچ و میش امروزه اعتبار گذشته را ندارد. در مقابل , کوه های صخره ای و غیر قابل دسترس این منطقه آخرین بقایای جمعیت بز و پازن را در خود پناه داده اند.در گستره سخت کوهستان گنو هنوز هم می توان این گونه را یافت. کفتار , گرگ , روباه و شغال از دیگر گونه های عمده منطقه بشمار می روند که کم و بیش در آن دیده می شوند. به این مجموعه می توان تشی و خرگوش را نیز اضافه کرد.

آب گرم گنو

چشمه های آب گرم گنو در شمال شرق منطقه حفاظت شده قرار گرفته و دارای راهی مستقل از جاده بندرعباس به سیرجان است. چشمه در دره ای واقع شده است که شمال و جنوب آنرا ارتفاعات سخت آهکی چوشانیده است.آب چشمه گنو از گروه آبهای کلره و سولفاته کلسیک گوگردی خیلی گرم می باشد. خواص درمانی آب چشمه گنو به سبب دارا بودن مقادیر فراوان کلر و سدین باعث ازدیاد ترشحات بزاق , عصیر معده و تشدید حرکات معده و اثر ملین ذکر شده است. حمام آبهای کلروه باعث اتساع عروق و گوگرد آن موجب درمان بیماری ای مجاری تنفسی , جلدی و رماتیسمی می شود.آب چشمه های آبگرم گنو پس از خروج از حوضچه های حمام در کف دره جاری شده و در برخی از نقاط ایجاد مانداب می کند. بخش عمده ای از آب خروجی توسط کانالی به مسافتی دورتر در درون در درون دره هدایت می شوند و سپس در مسیر سنگ چین دره به آسیاب های دیمی هدایت می شوند. پی از کاهش دمای آب در مسیر دره جلبک های متعددی در آن رشد می کنند. سیانو باکتری های آبگرم گنو مورد مطالعه واقع شده است. ماهی آفاینوس گینوین نیز گونه انحصاری این چشمه است. از سایر مهرگان آبگرم گنو از جمله حشرات آبزی , کرم ها و نرمتنان گزارشی در دست نیست و احتمالا تاکنون مورد مطالعه کافی قرار نگرفته است.

موقعیت گنو در سطح ملی و بین المللی

منطقه حفاظت شده گنو از جمله مناطقی است که فاقد نمونه همسنگ خود بوده و تنها منطقه تحت حفاظتی است که در شبکه مناطق حفاضت شده کشور وجود دارد. ارزش میراث های طبیعی غیر قابل جانشین نیاز به دلیل و برهان زیادی ندارد و حداقل انتظاری که به طور معمول می توان داشت این است که از سطح حفاظتی کمی و کیفی بیشتری برخوردار باشند. این نوع مناطق نه تنها در سطح استان بلکه در سطح ملی مایه مباهات و غرور کشور می باشند و منطقه حفاظت شده گنو در شبکه مناطق تحت حفاظت کشور از چنین جایگاهی برخوردار است. اهمیت منطقه حفاظت شده گنو به ارزش های ملی آن محدود نمی شود. این منطقه بعنوان یکی مناطق پر آوازه شبکه ذخیره گاه های جهانب زیست کره بشمار می آید. انتخاب یک منطقه در شبکه ذخیره گاه های زیست کره بر اساس معیار هایی است که بدوا به شاخص بودن , معروف بودن , یونیک بودن , غنی بودن و متنوع بودن آن مربوط می شود. بدهی است هر منطقه بسادگی قادر نیست از این آزمون ها سربلند بیرون آید. بر اساس طبقه بندی اودواردی از اکوسیستم های جهان که به 8 اقلیم حیاتی از 14 تیپ بیوم و بیش از 200 پروانس جغرافیای زیستی قابل تفکیک است , هر منطقه واقع در یک اقلیم حیاتی باید معرف یکی از اشکال چهارده گانه بیوم ها و شاخص نوع خاصی از پروانس ها باشد که از تنوع گونه ای , بومی و انحصاری قابل توجهی نیز برخوردار است. منطقه حفاظت شده گنو در سنجش با این معیار های دشوار , شایستگی های خود را نشان داده و راه خود را با غرور بداخل شبکه جهانی ذخیره گاه های زیست کره باز کرده است. مشخصات ذخیره گاه های این منطقه بر اساس مرزبندی هایی که تا کنون انجام گرفته بقرار زیر است:

نام: ذخیره گاه زیست کره گنو  ـ اقلیم حیاتی: پالتارکتیک ـ تبپ بیوم: مناطق کویری و نیمه کویری و زمستان سرد ـ پروانس جغرافیایی زیستی: کویرهای ایران ـ آناتولی ـ شماره طبق: 8 ـ 20 ـ 2

مدیریت منطقه حفاظت شده گنو

منطقه حفاظت شده گنو با وجود اهمیت و ارزش بی شمار خود در سطح ملی و بین المللی آنگونه که شایسته آن است تحت مدیریت قرار نداردو برای باروری قابلیت های مختلف این منطقه کم نظیر لازم است که طرح جامع مدیریت آن تهیه گردد. در حال حاضر مدیریت این منطقه محدود به حفظ و حراست از هسته طبیعی یا محدود امن آن در برابر برخی از فعالیت موثر انسانی است.منطقه حفاظت گنو برای اینکه اعتبار گذشته خود را کسب کند باید طرح جامع آن بر اساس دستورالعـمل های طرح مدیریت مناطق کوهستانی تهیه گردد. زون بندی این منطقه پیچیده و متنوع در طرح مدیریت باید از نهایت دقت برخوردار گردد تا قابلیت های مختلف و چند جانبه آن در زون های ویژه خود بدون تعارض با یکدیگر فرصت شکوفایی و استفاده پایدار را پیدا کنند.

امکانات کنترل و نظارت

منطقه حفاظت شده گنو در حال حاضر با دو پاسگاه شکاربانی و تعداد قلیلی شکاربان تحت کنترل قرار دارد. از همه ابعاد « حفاظت » تنها « حفظ و حراست » در این منطقه انجام می گیرد. وسعت قابل توجه , توپوگرافی خاص و پیچیده منطقه , حضور شمار زیادی از روستا ها , سهولت و کثرت تردد بدلیل وجود جاده های دسترسی ایجاب می کند که امکانات کنترل و نظارت بیشتری به آن اختصاص یابد. در حال حاضر حفظ و حراست منطقه محدود به نگهبانی از دو پاسگاه و کنترل حاشیه جاده ایستگاه تلوزیونی در طول مسیر آن می باشد.